Phòng, chống thành công đại dịch COVID-19, bởi đâu?

THÀNH CÔNG PHÒNG, CHỐNG ĐẠI DỊCH COVID-19, KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ, TÍNH ƯU VIỆT CỦA THỂ CHẾ VÀ NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TS. Hoàng Văn Kể
Chủ tịch Liên hiệp các hội KH&KT Hải Phòng
Nguyên Phó chủ tịch thành phố UBND

Đại dịch COVID-19, chủng mới của Virus Corona khởi phát từ thành phố Vũ Hán, thủ phủ tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc từ cuối năm 2019 đến nay đã lan ra tới hầu hết các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Cập nhật đến ngày 04 tháng 5 năm 2020, thế giới đã có trên 3,5 triệu người nhiễm; gần 250 ngàn người tử vong, hơn 1 triệu người đã khỏi bệnh, phục hồi. Ở Việt Nam cũng đến ngày này cũng vẫn chỉ có 271 ca nhiễm COVID-19, trong đó không có ca tử vong nào, gần 230 người đã được chữa khỏi. Đây thực sự là một kỳ tích của Việt Nam, một thành công, thắng lợi vang dội của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta.

Qua theo dõi các phương tiện thông tin đại chúng, đánh giá của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà chuyên môn cả ở trong nước và quốc tế và theo quan điểm nghiên cứu của cá nhân tôi, sở dĩ các cường quốc và các nước trong nhóm phát triển hàng đầu thế giới, đặc biệt là ở Châu Âu, Bắc Mỹ dịch lây lan nhanh, số người mắc mới và chết hàng ngày tăng rất nhanh, quá tải cho hệ thống y tế và để lại hậu quả nặng nề chưa từng có cho các quốc gia này, có thể do:

– Chưa nhận thức đầy đủ được mức độ nguy hiểm, lây lan nhanh của Corona;

– Chủ quan, chậm trễ trong việc chỉ đạo các quyết sách hiệu quả trong việc phòng dịch;

– Rào cản về văn hoá, pháp luật, tôn giáo, thể chế, dân chủ và bộ máy chính quyền và cơ quan chuyên môn ở các cấp;

– Khó khăn, lúng túng trong công tác chuyên môn.

Nghiên cứu các yếu điểm, nói cách khác là phòng chống dịch không hiệu quả, cao hơn là thất bại ở các quốc gia này càng thấy được thắng lợi to lớn của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta trong công tác phòng chống dịch COVID-19 vừa qua. Trên cơ sở đó, tôi nhận diện một số nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng chủ quan là chính, của thắng lợi này.

1. Sức mạnh và hiệu quả tuyệt đối, đầu tiên của công tác phòng chống đại dịch COVID-19 của Việt Nam là ở thể chế của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong thể chế ấy có sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, tối cao của Đảng Cộng sản Việt Nam, ở đó đến giờ phút an nguy, thì lời kêu gọi hiệu triệu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước như là lời tổng động viên toàn quốc, tất cả các lực lượng trong toàn xã hội, bất phân giai tầng, thành phần, già trẻ, gái trai cùng đoàn kết thành một khối thống nhất, vững chắc, thực hiện nghiêm mệnh lệnh của người chỉ huy tối cao.

Trong thể chế ấy có cơ quan lập pháp tối cao đại diện cho ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, sẵn sàng, khẩn trương, nhanh chóng luật hoá tất cả các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước vì lợi ích tối cao của quốc gia dân tộc và của toàn dân, đó là Quốc hội.

Có cơ quan hành pháp là Chính phủ với phương châm hành động là liêm chính sáng tạo, quyết liệt và hiệu quả; vì dân và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Thể chế của chúng ta còn có Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã hội như Công nhân, Nông dân, Phụ nữ, Thanh niên, Cựu chiến binh và Trí thức luôn sẵn sàng vận động nhân dân, các hội viên thực hiện nghiêm nhiệm vụ được giao, ra sức chấp hành mệnh lệnh của Đảng, Chính quyền;

Thể chế của chúng ta có một bộ máy chính quyền, đoàn thể, các cơ quan chuyên môn 4 cấp từ trung ương; tỉnh, thành phố; quận, huyện và các xã phường, thị trấn. Một số tổ chức còn có chân rết đến tận thôn, xóm bản, làng, tổ dân phố. Thể chế đó hình thành một hệ thống rộng khắp, chặt chẽ, đan xen thành mạng lưới ngang dọc dày đặc, bao phủ hết tất cả các địa bàn, vận hành nhịp nhàng, trơn tru từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên, như hệ thống tuần hoàn trong cơ con thể người. Trong đó trung tâm là khối óc, trái tim, là cơ quan lãnh đạo cao nhất là Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội và Chính phủ.

Thể chế của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam hoàn toàn khác với thể chế của các nước tư bản phát triển ở phương Tây, không chỉ thành công trong phòng chống thiên tai, dịch hoạ (dịch SARS năm 2002 – 2003; dịch COVID năm 2020), đã chiến thắng trong 2 cuộc chiến tranh ác liệt nhất gần đây mà còn thành công trong công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế – xã hội những năm vừa qua.

Rõ ràng thể chế của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là ưu việt, là thích ứng, hiệu quả trên mọi phương diện, nhất là trong thời đại của xung đột toàn cầu, của biến đổi khí hậu với các diễn biến của thiên tai, dịch hoạ phức tạp, khó lường, của hệ luỵ của hội nhập quốc tế…

2. Khẳng định vai trò và sức mạnh của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa so với nền dân chủ tư bản chủ nghĩa phương Tây. Đó là dân chủ tập trung dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước, Chính phủ.

Đảng, Nhà nước, pháp luật của chúng ta rất tôn trọng quyền tự do cá nhân của người dân, của các thành viên trong xã hội trong khuôn khổ quy định của luật pháp nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, trên cơ sở bảo vệ lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc, lợi ích của cộng đồng và người dân.

Một khi Tổ quốc lâm nguy, lợi ích quốc gia, dân tộc, của người dân, của cộng đồng bị xâm hại, đe doạ (chiến tranh, thiên tại, dịch hoạ…) thì các quyền lợi và lợi ích của các cá nhân phải nhường và đặt dưới lợi ích chung đó. Đó là vai trò và sức mạnh của dân chủ xã hội chủ nghĩa, cơ chế dân chủ tập trung. Nhờ cơ chế dân chủ đó mà lời kêu gọi của Đảng, của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và mệnh lệnh của Nhà nước, Chính phủ và các cấp ủy Đảng, chính quyền đều được triển khai thực hiện một cách tức thời, nghiêm túc như: Quy định về đeo khẩu trang, giãn cách xã hội, dừng các hoạt động kinh tế xã hội trong từng thời điểm, từng cấp độ của dịch, tại từng địa bàn… đã mang lại thành công trong phòng, chống dịch. Trái lại ở các nước phát triển phương Tây, luôn mệnh danh là thiên đường của dân chủ, ngoài yếu tố văn hoá, tôn giáo, kiêng kỵ, Chính phủ chỉ khuyên người dân nên đeo khẩu trang, không đi ra ngoài, giãn cách cự ly… đến khi nhận thức được thì đã quá muộn; không trở tay kịp, hậu quả mang lại rất nặng nề, có thể so với đại khủng hoảng năm 1930, Chiến tranh thế giới thứ hai.

Rõ ràng dân chủ xã hội chủ nghĩa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, được thể chế hoá trong hệ thống pháp luật nước nhà đã thể hiện vai trò và hiệu quả tuyệt đối, hơn hẳn nền dân chủ phương Tây trong phòng chống dịch bệnh COVID-19 này.

3. Nhận thức đúng, chuẩn xác về mức độ nguy hiểm của COVID-19; cơ chế lây lan, con đường xâm nhập vào Việt Nam trong thời đại hội nhập toàn cầu hóa, ảnh hưởng tới kinh tế – xã hội và phát triển đất nước; dự báo xu thế lây lan toàn cầu. Trên cơ sở đó có đường lối chỉ đạo sáng suốt, quan điểm, mục tiêu và hệ thống các giải pháp đúng, trúng, hiệu quả, các mệnh lệnh được ban hành đúng thời điểm, hiệu lực mạnh trong toàn xã hội.

Về chủ trương, quan điểm: Ngay từ khi mới phát hiện những ca dương tính đầu tiên, Đảng, Nhà nước ta đã xác định: “Hy sinh kinh tế, tất cả tập trung dồn sức bảo vệ sức khoẻ người dân”. Khi dịch bùng phát – “Chống dịch như chống giặc”. Chuyển trạng thái vận hành đất nước sang thời chiến, toàn dân tham gia chống giặc; mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi địa bàn, đơn vị là pháo đài chống địch;

+ Vừa ra sức chống dịch, vừa chăm lo đời sống của người dân, của người lao động bị ảnh hưởng do COVID-19. Tháo gỡ các khó khăn cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, chuẩn bị ngay các bước, các kịch bản sau khi dịch kết thúc…

Ban hành lời hiệu triệu của Đảng, Nhà nước; các mệnh lệnh của Chính phủ đúng thời điểm, mạng lại hiệu lực, hiệu quả rất cao cao (Lời kêu gọi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; Chỉ thị 15, 16, 19 của Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết, Chỉ thị của các cấp uỷ Đảng, Chính quyền, quy định, hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn…).

4. Tham mưu kịp thời, chuẩn xác, hiệu quả của Ban Chỉ đạo quốc gia và Ban Chỉ đạo các cấp, các ngành; tham mưu toàn diện trên tất cả các lĩnh vực. Ban Chỉ đạo quốc gia và các cấp đã tập hợp được các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý hàng đầu về chuyên môn, có kinh nghiệm trong công tác phòng chống dịch để đề ra các quyết sách đúng, trúng. Tham mưu cho chính phủ và các cấp uỷ chính quyền chỉ đạo kịp thời.

5. Các ngành chuyên môn, trước hết là ngành Y tế với hệ thống y tế chuyên khoa sâu, mạng lưới rộng khắp, bao phủ tới tận cơ sở, trình độ chuyên môn cao, trang thiết bị cơ bản tốt, có kinh nghiệm trong phòng chống dịch bệnh, đã tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia, cũng như cấp uỷ, chính quyền, Ban Chỉ đạo các tỉnh, thành các giải pháp, quyết sách kịp thời, sáng tạo, hiệu quả như các vấn đề dự báo, ngăn chặn, kiểm soát đường lây lan từ xa; khai báo y tế, đo thân nhiệt tại các cửa khẩu; đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn, khoanh vùng, cách ly, dập các ổ dịch rồi tiến tới dãn cách toàn xã hội, điều trị các ca dương tính, đặc biệt các ca nặng, đến nay chưa có người tử vong vì COVID-19, đẩy mạnh nghiên cứu vac-xin, thuốc điều trị, các bộ dụng cụ xét nghiệm nhanh, v,v…;

– Lực lượng quân đội công an vào cuộc rất quyết liệt. Tinh thần như trong thời chiến. Quân đội huy động nhiều lực lượng, dành nhiều phương tiện, cơ sở vật chất doanh trại, nhà trường, cán bộ chiến sĩ xông pha vào những khu vực nóng bỏng, nguy hiểm nhất như đón các công dân Việt Nam, người nước ngoài từ vùng dịch trở về, đưa đến địa điểm cách ly, tổ chức cách ly, đưa người sau cách ly về địa phương, bố trí lực lượng chốt tại các cửa khẩu, đường mòn, lối mở trên toàn tuyến biên giới; xử lý, khử trùng các ổ dịch ở nhiều địa bàn thành phố, nông thôn;

– Lực lượng công an cùng với cán bộ cơ sở, nhân viên y tế đi từng nhà, rà từng người, nắm chắc tất cả các trường hợp có liên quan tới người bệnh, người từ vùng dịch trở về, F1, F2 để quản lý, cách ly y tế, cách ly tại nhà. Xử lý kịp thời các đối tượng vi phạm lệnh, vi phạm các quy định về phòng chống dịch bệnh, đảm bảo tuyệt đối an toàn tính mạng, tài sản của người dân; giữ vững an ninh trật tự xã hội;

– Các ngành chức năng khác như Giao thông vận tải, Công thương, Giáo dục – Đào tạo, Thông tin truyền thông, Lao động – Thương binh và Xã hội, v.v… theo chức năng đều tham mưu kịp thời, hiệu quả cho Đảng, Nhà nước, Chính phủ, cấp ủy, chính quyền các địa phương chỉ đạo, triển khai các giải pháp kịp thời, quyết liệt, hiệu quả công tác phòng, chống dịch.

6. Huy động được tổng lực tinh thần, vật chất của toàn xã hội cùng với Đảng, Nhà nước, Chính phủ, cấp ủy, chính quyền các địa phương, các ngành chức năng tham gia chống dịch, tạo không khi khẩn trương, nghiêm túc, sôi sục, tin tưởng, không bi quan, náo loạn, hoang mang, chung tay góp sức cùng với Nhà nước thực hiện nghiêm túc các mệnh lệnh, các quy định, giải quyết các khó khăn về công ăn việc làm, chăm lo đời sống cho người dân, các đối tượng khó khăn.

Không khí xã hội vừa qua đúng như thời chiến, chỉ có thời chiến mới có được tinh thần, khí thế như vậy.

– Tự nguyện, tự giác, tích cực tham gia các lực lượng chống dịch;

– Chấp hành nghiêm túc các quy định về phòng, chống dịch (đeo khẩu trang, rửa tay, không tụ tập đông người, dừng các hoạt động kinh doanh, dịch vụ, v.v…);

– Có nhiều hình thức sáng tạo, thiết thực, động viên tinh thần, vật chất các lực lượng ở tuyến đầu phòng, chống dịch (các thầy thuốc, nhân viên các đơn vị y tế làm nhiệm vụ trực tiếp phòng, chống điều trị cho các bệnh nhân COVID-19…) truyền cảm hứng mạnh mẽ trong xã hội (ủng hộ tiền, bữa ăn, nước uống, v.v… cho các bệnh viện tuyến đầu).

– Huy động được sức mạnh của toàn xã hội chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn bị ảnh hưởng bởi dịch COVID như ATM gạo; tặng khẩu trang, nước rửa tay miễn phí, huy động được nguồn kinh phí khá lớn từ mọi thành phần xã hội cho công tác phòng, chống dịch (Hải Phòng » 40 tỷ đồng);

– Huy động được sự vào cuộc mạnh mẽ của truyền thông đại chúng, mạng xã hội tuyên truyền hiệu quả công tác phòng chống dịch bệnh của Việt Nam và thế giới. Chưa bao giờ những vi phạm các quy định về phòng chống dịch lại bị xã hội lên án mạnh mẽ như vừa qua, bị pháp luật nghiêm trị tức khắc như thời gian qua. Sự vào cuộc tích cực, mạnh mẽ của truyền thông, của mạng xã hội đã củng cố niềm tin của người dân, của xã hội vào sự lãnh đạo của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ và chính quyền các cấp, công tác tham mưu của các ngành chức năng; góp phần ổn định xã hội, tăng thêm sức mạnh cho công tác phòng, chống dịch.

7. Xuất hiện các vị tướng tài trên mặt trận phòng, chống dịch được nhân dân ghi nhận và dư luận xã hội đánh giá cao, tin tưởng. Được quốc tế và truyền thông ca ngợi. Các tướng tài có ở cả cấp Trung ương; cấp địa phương, ở các ngành, đơn vị;

Đó là những cán bộ có tầm nhìn bao quát, toàn diện; có quan điểm sáng suốt, đúng đắn (bảo vệ sức khỏe người dân là trên hết); có khả năng nhận định, dự báo chính xác; có bản lĩnh quyết định các quyết sách và tung ra mệnh lệnh ở những thời điểm phù hợp để đạt hiệu quả cao, có khả năng hiệu triệu được sức mạnh tinh thần vật chất của toàn xã hội.

Ngoài những nguyên nhân chủ quan trên, còn rất nhiều nguyên nhân khác nữa chúng ta có thể rút ra được. Tất cả đã góp phần vào thành công to lớn, một kỳ tích của dân tộc Việt Nam trong chống đại dịch COVID-19 trong năm 2020 này.

Theo quan điểm và nhận thức của tôi tầm của sự kiện này ngang tầm với những sự kiện rực rỡ nhất trong lịch sử phát triển của đất nước (Cách mạng tháng 8 năm 1945; kháng chiến chống pháp thành công, mang lại hòa bình cho Tổ quốc 1954; Giải phóng miền Nam thống nhất nước nhà 1975; công cuộc đổi mới đất nước). Sở dĩ tôi nhận thức như vậy ở mấy điểm, hay nói cách khác là tiêu chí quan trọng sau:

Một là: Cả dân tộc một ý chí, một quyết tâm, đồng lòng đoàn kết cao độ;

Hai là: Thế giới khâm phục, ca ngợi, không có bất cứ một thế lực phản động trong nước và quốc tế nào phản đối, xuyên tạc được;

Ba là: Sự đồng thuận, sự tin tưởng của cán bộ và nhân dân ở mức cao nhất;

Bốn là: Các cường quốc và nhiều quốc gia phát triển không làm được như Việt Nam; học tập kinh nghiệm của Việt Nam;

Năm là: Cứu đất nước trước một thảm họa.

Chính từ ý nghĩa, tầm vóc của thành công trong phòng chống dịch COVID-19 này đã mang lại những mặt rất tích cực cho đất nước, xã hội. Rất mong từ đại dịch này từ trung ương đến địa phương, các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, mỗi tổ chức, cá nhân tự rút ra cho mình những bài học quý giá, những giá trị sâu sắc, những việc làm tốt, nhân văn để góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững vì sự giàu mạnh, thịnh vượng của quốc gia, vì hạnh phúc của người dân.

Chẳng hạn:

– Pháp luật được thượng tôn;

– Cấu trúc mạnh mẽ nền sản xuất, kinh doanh xã hội cho hiệu quả;

– Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, làm việc trực tuyến, cải cách hành chính; giảm tiêu cực;

– Ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông được cải thiện;

– Lòng nhân ái được lan toả;

– Niềm tin được củng cố; đồng thuận xã hội cao;

– Đào tạo được nhiều tướng tài trên mọi lĩnh vực được thử thách trong thực tế vì dân, vì sự nghiệp chung của quốc gia, dân tộc, v.v…;

– Khai thác tối đa các lợi thế an toàn từ sau thành công của đại dịch phục vụ thu hút nguồn lực đầu tư và công nghệ bên ngoài vào Việt Nam;

– Giảm được các vấn nạn mà từ trước đến nay có nhiều Chỉ thị, Nghị quyết trong Đảng, chính quyền, các cuộc vận động chưa làm được như: Ma chay, cưới xin, tiệc tùng, rượu chè linh đình, triền miên, tiết kiệm, chống lãng phí.

Nếu thực hiện được những hệ quả tích cực của đại dịch mang lại sẽ là rất, rất tốt cho đất nước, cho cộng đồng xã hội và người dân.

Bài viết liên quan

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *