Một số vấn đề cần quan tâm khi xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu

Sau khi hoàn thành Chương trình xây dựng Nông thôn mới ở 139 xã, năm 2020 thành phố Hải Phòng triển khai xây dựng Nông mới Kiểu mẫu ở 8 xã: Tân Liên (huyện Vĩnh Bảo), Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng), Thụy Hương (huyện Kiến Thụy), Đồng Thái (huyện An Dương), Gia Minh, Gia Đức (huyện Thủy Nguyên), Tân Dân (huyện An Lão), và Xuân Đám (huyện Cát Hải), trong đó tập trung vào 03 tiêu chí: Giao thông, điện và vệ sinh môi trường. Ngày 19/8/2020 UBND thành phố ban hành quyết định số 5224/QĐ-UB đầu tư cho 44 công trình ở 08 xã này với số vốn hỗ trợ từ ngân sách là 278 tỷ đồng (trong đó thành phố chi 275 tỷ đồng, huyện xã chi 12,9 tỷ đồng). Thời gian qua các xã đã tích cực xây dựng các công trình thuộc 3 tiêu chí trên. Cụ thể là:

– Xã Tân Liên hoàn thành 5 công trình, đang thi công 21 công trình (trong đó 20 công trình đường giao thông và 1 công trình bãi rác thải);

– Xã Kiến thiết hoàn thành hoàn thành 5 công trình (trong đó có 4 công trình giao thông và 1 công trình vệ sinh môi trường);

– Xã Gia Minh làm 6 tuyến đường giao thông các loại dài 2,74 km;

 – Xã Gia đức làm 6 tuyến đường dài 2,56km;

– Xã Tân Dân hoàn thành 2 tuyến đường và cải tạo nâng cấp hệ thống điện chiếu sáng;

– Xã Thụy Hương làm 4 công trình giao thông dài 946m và hệ thống điện chiếu sáng trồng cây 2 bên các tuyến đường;

Các xã Đồng Thái, Xuân Đám cũng đã hoàn thành các công trình theo kế hoạch đề ra.

Bên cạnh kết quả đạt được nói trên, quá trình thực hiện xây dựng xã Nông thôn mới kiểu mẫu cũng đã bộc lộ một số vấn đề cần được quan tâm giải quyết kịp thời:

1. Thiếu vốn đầu tư: Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Để hoàn thành 03 tiêu chí giao thông, điện và vệ sinh môi trường ở 08 xã làm 44 công trình tổng số vốn hỗ trợ từ ngân sách là 1083,79 tỷ đồng, nhưng năm 2020 thành phố mới bố trí 663 tỷ đồng (=61%) còn lại 420 tỷ đồng tiếp tục bố trí vào năm 2021. Với số vốn nói trên, các xã đã hoàn thành được 37 công trình, còn 01 công trình tiến độ thi công thi công đạt 80%. Theo kế hoạch, năm 2021 thành phố tiếp tục hỗ trợ đầu tư cho 08 xã 206 công trình (trong đó có 203 công trình giao thông và 03 công trình bãi rác thải). Cũng trong năm 2021, thành phố chỉ đạo triển khai xây dựng Nông thôn mới kiểu mẫu ở 14 xã nữa là các xã: Tâm Đa, Hòa Bình (huyện Vĩnh Bảo); Cấp Tiến, Tiên Thắng (huyện Tiên Lãng); Minh Tân, Thanh Sơn (huyện Kiến Thụy); Liên Khê, Kênh Giang (huyện Thủy Nguyên); Hiền Hào, Phù Long (huyện Cát Hải); Quốc Tuấn, An Hòa (huyện An Dương) và Tiên Thắng, An Thắng (huyện An Lão). Theo tính toán của các nhà chuyên môn 14 xã này, năm 2021 cần hỗ trợ từ ngân sách 2200 – 2500 tỷ đồng. Như vậy sẽ cần tổng nguồn vốn rất lớn. Để giải bài toán khó này, cùng với vốn hỗ trợ từ ngân sách thành phố, các địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch vận động vốn tài trợ từ doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Nhìn lại giai đoạn xây dựng Nông thôn mới 2010 – 2020, chúng ta thấy cơ cấu các nguồn vốn huy động như sau: Vốn ngân sách thành phố: 25.727 tỷ đồng = 55% tổng nguồn vốn; vốn doanh nghiệp 3653,9 tỷ đồng = 8 %; vốn dân đóng góp 6588,1 tỷ đồng = 14 %, còn lại là vốn tín dụng và các nguồn khác. Như vậy vốn doanh nghiệp và dân góp chiếm tỷ lệ đáng kể (22%). Hiện nay có tình trạng không ít địa phương còn tư tưởng ỷ lại, chỉ trông chờ vào vốn hỗ trợ của thành phố. Điều này cần sớm được khắc phục.

2. Khắc phục khó khăn trong giải phóng mặt bằng: Như đã nói ở trên, chỉ riêng xây dựng 206 công trình xây dựng Nông thôn mới ở 08 xã, sẽ tiến hành làm 203 công trình giao thông dài 96,8 km. Theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đường từ trung tâm xã đến đường huyện rộng 9m, đường liên thôn rộng 7m, đường trục thôn rộng 5,5 m, đường ngõ xóm rộng 3,5 m và 03 công trình vệ sinh môi trường trong năm 2021 đã cần vận động 2.999 hộ hiến 84.629m2 đất, trong đó có 54.361m2 đấtthổ cư. Cái khó nhất là hầu hết diện tích đất thổ cư trong các khu dân cư đều đã có các công trình dân sinh của các hộ dân. Ấy là chưa kể hàng trăm công trình của 14 xã triển khai trong năm 2021 diện tích giải phóng mặt bằng sẽ là rất lớn. Điều này là một thách thức lớn đối với các địa phương, đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải nỗ lực làm công tác “Dân vận khéo”. Thực tế cho thấy: Xây dựng Nông thôn mới kiểu mẫu là một chủ trương hợp lòng dân nên được người dân đồng tình ủng hộ. Thời gian qua, đã xuất hiện nhiều điển hình các xã có thể học tập kinh nghiệm: Xã Tân Liên vận động 753 hộ dỡ bỏ công trình, hiến 5.928m2 đất thổ cư; xã Tân Dân vận động dân hiến 1.600m2 đất thổ cư, xã Kiến Thiết vận động dân hiến 300m2 đất thổ cư… Lãnh đạo các xã đều nói với chúng tôi rằng: Cần kiên trì vận động thuyết phục để người dân hiểu rõ các công trình được xây dựng sẽ đem lại lợi ích thiết thực không chỉ cho gia đình bản thân người dân hôm nay mà còn cho đời con cháu họ mai sau. Khi họ đã thấy hết ý nghĩa của công việc thì họ sẽ sẵn sàng ủng hộ chính quyền và tích cực chung tay góp sức thực hiện.

3. Cần nhận thức đầy đủ toàn diện nội dung xây dựng Nông thôn mới kiểu mẫu: Ngày 5/6/2018 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số 691QĐ-TTg về Tiêu chí Nông thôn mới kiểu mẫu”. Theo đó, xã được công nhận là xã Nông thôn mới kiểu mẫu phải là xã đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao theo quy định, đáp ứng các tiêu chí về tổ chức sản xuất, thu nhập, hộ nghèo, giáo dục, văn hóa, y tế, môi trường, an ninh trật tự và tài chính công… Cụ thể là: Về tổ chức sản xuất, phải có vùng sản xuất tập trung đối với các sản phẩm chủ lực, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; có ít nhất 2 HTX kiểu mới có liên kết sản xuất có hiệu quả; thu nhập bình quân đầu người ở thời điểm xét công nhận cao gấp 1,5 lần so với thời điểm công nhận xã Nông thôn mới; không có hộ nghèo; xử lý rác, nước thải bảo vệ môi trường đạt chuẩn bền vững… Hiện nay đang có tình trạng không ít địa phương chỉ tập trung vào xây dựng các công trình mà chưa quan tâm đúng mức đến các tiêu chí quan trọng nói trên. Không ít xã chỉ tập trung vào các tiêu chí phát triển kinh tế mà chưa quan tâm đến đầu tư cho văn hóa, an sinh xã hội, v.v… Đây là biểu hiện nhận thức sai lệch cần được bổ sung, uốn nắn kịp thời.

Xây dựng Nông thôn mới nói chung và Nông thôn mới kiểu mẫu nói riêng là cả một quá trình phấn đấu liên tục không có điểm dừng. Đây là chủ trương lớn mà toàn Đảng toàn dân đang tích cực thực hiện. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn thể bà con nông dân, chúng ta tin tưởng rằng những khó khăn tồn tại trên sẽ sớm được khắc phục, đến năm 2025 thành phố sẽ có 100% số xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu như chủ trương kế hoạch đã đề ra./.

Đinh Quyền 

Bài viết liên quan

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *