ĐƯA VÕ THUẬT VÀO HỌC ĐƯỜNG - MỘT TRONG NHỮNG CÁCH RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG TỐT CHO HỌC SINH

Hàn Quốc và Nhật Bản là hai nước từ lâu đã đưa võ thuật vào trường học, phát huy hiệu quả rất tốt. Ở Việt Nam, xuyên suốt chiều dài lịch sử, tiềm năng của võ học từng được khai dụng rất nhiều, song vấn đề võ thuật học đường lại bị gián đoạn trong thời gian dài, mà một trong những nguyên do là vẫn còn tồn tại những định kiến vô lối về võ thuật. Vậy làm thế nào để phát triển được môn “thể thao đặc biệt” này trong học đường khi Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1076/QĐ-TTg, ngày 17/6/2016, về việc Phê duyệt Đề án tổng thể phát triển giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025; Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai nội dung tập thể dục buổi sáng, thể dục giữa giờ, bài võ cổ truyền trong các trường phổ thông tại văn bản số 4775/BGDĐT-CTHSSV?

Sự cần thiết đưa võ thuật vào học đường

Võ thuật, cách nhìn trước hết thì đó cũng là một môn thể thao, nhưng là môn thể thao truyền thống, bởi vì cũng như các môn thể thao khác, toàn bộ kỹ thuật và quyền pháp của võ đều xây dựng trên nền tảng các nguyên lý về tâm sinh lý và vật lý; nó giúp phát triển toàn diện con người, giúp con người có được “Một tinh thần minh mẫn trong một thân thể tráng kiện”. Cũng là môn thể thao, nhưng võ nhưng võ khác với các môn thể thao đang tập luyện tại trường, đây là một môn thể thao đa dạng, đa năng, phong phú, không đòi hỏi nhiều về không gian và trang thiết bị luyện tập, đáp ứng nhu cầu phát triển lành mạnh của tuổi trẻ, không bị nhàm chán, lặp đi lặp lại như những bài giáo dục thể chất thông thường mà học sinh được học qua các cấp học trong điều kiện không có đủ trang bị kỹ thuật để nâng cao, dẫn đến sự miễn cưỡng, ít hứng thú khi tham gia của học sinh. Những ưu điểm nổi trội của Võ gồm:

1. Phát triển thể chất với những ích lợi tương đương một môn học thể dục trong trường, ngoài ra còn những điểm vượt trội, đó là: Hoàn thiện cả thể chất và đạo đức, tinh thần, giúp rèn kĩ năng phòng tránh bạo lực, xâm hại học đường.

2. Tính hấp dẫn cao hơn do có nhiều bài tập phong phú (trong võ thuật đã bao gồm các môn điền kinh, các môn thể thao để rèn luyện đủ 5 tố chất thể lực: Nhanh, mạnh, bền, dẻo, khéo…).

3. Tính ứng dụng thực tiễn cao hơn vì các bài võ đều đúc kết từ thực tiễn lao động và chiến đấu, gần gũi với đời sống thực của con người.

4. Tính giáo dục cao hơn vì trong mỗi bài võ đều có đủ cả lễ nghĩa (các động tác bái tổ và chào bốn phía trước và sau khi tập) có cả triết lý quân sự (lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều qua các đòn đánh 4 cửa, 8 cửa...), giáo dục văn hóa truyền thống (mỗi bài võ gắn liền với một nhân vật lịch sử, một chiến công…), giáo dục đạo đức (dũng cảm, kiên trì, thắng không kiêu, bại không nản…).

Bên cạnh đó, Võ là môn thể thao mà nơi luyện tập không chỉ là một võ đường mà còn là một đạo đường, người Nhật gọi là dojo (jo là nơi, do là đạo đức. Dojo là nơi tu rèn đạo đức, phẩm chất). Người dạy võ không phải là huấn luyện viên mà là thầy hay võ sư, người tập võ không phải là hội viên mà là môn sinh (võ sinh). Luyện tập võ thuật còn là việc duy trì truyền thống tôn sư trọng đạo, lễ nghi, nề nếp, kỷ cương … là điều mà ở các sân tập thể thao, hay ngay cả các trường học hiện nay hầu như vắng bóng.  … bởi vì võ không dừng lại ở chức năng rèn luyện sức khoẻ mà luôn vươn tới mục đích cao hơn là “võ đạo” – giúp người tập hoàn thiện phẩm chất, đạo đức, phong cách sống: Đạo đức, đó là yêu tổ quốc, yêu đồng bào, hiếu để với cha mẹ, tình nghĩa với thầy bạn, nhân ái với mọi người. Phẩm chất, đó là bao dung, cao thượng, tự tin, đoàn kết, hiếu hoà, cần mẫn, ý chí vươn lên không ngừng. Phong cách, đó là “Không thấy giàu mà ham, không vì nghèo mà đổi lòng, không trước bạo lực mà sợ”, ung dung, trầm tĩnh, đĩnh đạc. Phải chăng đó cũng là mục đích sau cùng của giáo dục: dạy đạo làm người.

Từ những phân tích trên cho thấy, việc đưa võ thuật vào học đường là hết sức cần thiết. Nếu võ thuật được đưa vào chương trình giáo dục như một môn giáo dục thể chất bắt buộc và có tầm quan trọng như các môn học khác, thì học đường không chỉ là nơi đào tạo trí năng, mà còn là nơi các thế hệ tương lai rèn luyện cả về thân lẫn tâm cùng với mục đích phát huy tinh thần thượng võ, sẽ có nhiều khả năng tự phòng, tự quản và tự bảo vệ trước mọi biến cố. Sẽ có đức tự tin hơn, và có thể đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Có thể thấy Nhật Bản là một ví dụ: Nhật Bản đã đưa võ học vào chương trình giáo dục và quân đội rất sớm, do đó đã tạo cho dân tộc họ một nếp sống đặc biệt điển hình mà chúng ta thường gọi là “tinh thần Nhật võ đạo” hay “tinh thần võ sĩ đạo”. Trong mọi môn sinh hoạt, người Nhật đã vận dụng tinh thần  võ đạo của họ, nhất là trong lĩnh vực chiến tranh, thể dục thể thao, giáo dục đến phục hồi uy thế quốc gia sau khi thất trận để trở thành một siêu cường về kinh tế như ngày nay.

Hiệu quả tích cực

- Trường THPT Kiến An có truyền thống và cũng có nhiều học sinh đạt giải cao về võ thuật qua các kỳ hội khỏe phù đổng trên địa bàn quận và thành phố. Trong số rất nhiều câu lạc bộ sở thích của nhà trường, câu lạc bộ võ thuật thu hút được khá đông học sinh, cả nam và nữ, đăng ký tham gia tập luyện và thi đấu.

Hoa Hải Nam, học sinh lớp 10C7 mới vào trường chưa đầy hai tháng đã có “thâm niên” gần 1 tháng tại câu lạc bộ võ thuật của nhà trường. Cậu học sinh gầy gò, nhưng ánh mắt rực sáng lên mỗi khi nói về niềm đam mê ngoài giờ học này của mình. Cùng với những giờ học kiến thức, Hải Nam tham gia nhiều hoạt động thể thao, như: bóng đá, cờ vua... và cũng từng cùng đồng đội đoạt giải Nhì cúp bóng đá của thành phố năm học 2013. Nhưng khi vào cấp 3, Hải Nam đặt mục tiêu mới về rèn luyện thể chất vào võ thuật: “Em thấy mình cần có một thể lực tốt hơn để phục vụ việc học hành ở những cấp học cao, đồng thời cũng rèn luyện ý chí để vượt qua những khó khăn trong cuộc sống ngoài nhà trường sâu này. Điều đó, theo em nghĩ mình võ thuật có thể giúp em đạt được”- Hải Nam chia sẻ. Ước mơ sau này của Hải Nam là sẽ thi vào một trường quân sự, vì vậy cậu cũng cho rằng việc học võ thuật ngay từ bây giờ là vô cùng cần thiết.

Cô Bùi Thị Tuyết Nam, Phó Bí thư Đoàn trường THPT Kiến An cho biết, phong trào tập luyện võ thuật trong nhà trường đã được nhen nhóm từ nhiều năm trước. Nhiều học sinh đã học tại các cơ sở dạy võ thuật ngoài nhà trường và đã có căn bản nhất định, sau đó các em tự tập hợp thành nhóm để cùng tập luyện. Việc tập võ kết hợp với võ biểu diễn đã tạo ra những hiệu quả trong các phong trào Đoàn, Đội tại nhà trường. Các tiết mục múa quyền của học sinh nhà trường biểu diễn trong các dịp kỷ niệm ngày 20-11, khai giảng... rất hay và thu hút. Đặc biệt, nhiều học sinh đạt giải cao qua các kỳ hội khỏe phù đổng của nhà trường, của quận và thành phố đã tạo thành nếp sinh hoạt tốt trong nhà trường. Những năm qua, học sinh nhà trường đã đoạt 5 giải trong Hội khỏe phù đổng toàn quốc. Tháng 4-2016, nhà trường thành lập câu lạc bộ võ thuật để các em có chung sở thích và khả năng trong bộ môn này có một nơi để thỏa mãn niềm đam mê. Mỗi ngày, các em dành ra thời gian sau các buổi học chiều để luyện tập các bài quyền. Nhà trường cũng dự định vào Ngày hội quốc phòng toàn dân 22-12 năm nay sẽ tổ chức một cuộc thi võ thuật cấp trường để thúc đẩy phong trào...

- Những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 11 năm 2017, hơn 2.000 học sinh trường THPT Trần Nguyên Hãn và THPT Lê Quý Đôn đã rất hứng thú khi được học chuyên đề võ thuật tự vệ do các huấn luyện viên Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tinh hoa võ thuật giảng dạy lồng ghép vào “học kỳ quân đội” (học bộ môn Giáo dục quốc phòng theo hình thức tập trung) tại Trung tâm giáo dục An ninh Quốc phòng, Trường Đại học Hải Phòng.

Thầy Nguyễn Minh Quý, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Nguyên Hãn cho biết: “Phần lớn học sinh hiện nay đều thiếu rất nhiều kỹ năng sống. Đây là vấn đề Trường THPT Trần Nguyên Hãn rất quan tâm và cố gắng có thêm nhiều tiết học về giáo dục lối sống, kỹ năng sống cho học sinh. Vì vậy, ở môn giáo dục quốc phòng năm nay, nhà trường chủ động liên kết với Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tinh hoa võ thuật thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng tổ chức dạy các lớp võ thuật, đặc biệt là võ tự vệ học đường. Qua các tiết học này, nhà trường mong muốn các em sẽ tự tin hơn khi ứng phó với các tình huống trong cuộc sống. Đây cũng là mô hình hay cần nhân rộng đến các trường học trên địa bàn thành phố”.

 

 

 

Ông Nguyễn Đình Hiếu, Trưởng bộ môn Võ Trung tâm Đào tạo vận động viên thành phố, Tổng Thư ký Liên đoàn võ thuật Hải Phòng, cho biết: “Hiện nay, qua mạng xã hội có thể thấy luôn xảy ra tình trạng bạo lực, xâm hại có thể gây nguy hiểm đến học sinh, nhất là các nữ sinh bất kỳ lúc nào. Đã đến lúc, cần trang bị những kiến thức phòng vệ cơ bản để hạn chế thấp nhất những nguy hiểm nói trên”.

Bài tập mà các huấn luyện viên của Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tinh hoa võ thuật, dưới sự định hướng chuyên môn của Liên đoàn võ thuật Hải Phòng đưa vào chương trình giảng dạy trong chuyên đê đều là những tư thế tự vệ cơ bản, sao cho có thể tránh thoát khẩn cấp khỏi nguy hiểm. Các võ sư đã đưa ra nhiều tình huống có thể xảy ra trong thực tế như bị tấn công trực diện, hoặc bị ôm từ phía sau…Mỗi tình huống đều được phân tích kỹ càng và có những cách phá gỡ để thoát thân mà không gây chấn thương đối với người đối diện, mà có thể đó cũng là bạn mình đùa mà thôi. Dưới sự hướng dẫn tận tình của võ sư, các học sinh của trường đã có cái nhìn chi tiết hơn về những tình huống rủi ro có thể bắt gặp trong nhà trường, và cả trong cuộc sống.

Tham gia chuyên đề, tất cả các học sinh, đặc biệt là nữ sinh đều được trực tiếp thực hiện các kỹ năng được hướng dẫn. Mặc dù chỉ quan sát trong thời gian ngắn nhưng đa số học sinh đều thực hiện được các động tác căn bản mà các võ sư truyền dạy.

Giải pháp phát triển võ thuật học đường

Chia sẻ với chúng tôi, ông Phạm Văn Phú, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tinh hoa võ thuật chia sẻ: “Việc đưa võ thuật, võ đạo vào trường học được coi như là một vấn đề mới lạ đối với học đường, với rất nhiều trường học trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Đây cũng là do thói quen và thành kiến lâu đời của chúng ta: văn – võ phải biệt lập, và được coi như thuộc hai ngành sinh họat khác nhau và vì vậy chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn khi làm việc, đặt vấn đề với các trường để phát triển các Câu lạc bộ võ thuật hay kết hợp để dạy các kĩ năng tự vệ phàng tránh bạo lực, xâm hại học đường hay kĩ năng giảm thiểu rủi ro trường hợp xảy ra tai nạn…Theo quan niệm của một số người, “Võ là đánh nhau. Học võ chỉ để gây rối, đánh nhau”. Thực tế hoàn toàn ngược lại. Chính những người không biết võ, không có sức mạnh, không có niềm tin về mình, yếu đuối, sợ sệt, tự ti mặc cảm… mới thích gây hấn, đánh nhau, như là bản năng sinh tồn để chứng tỏ sự mạnh mẽ của mình. Trong lúc, với những người thường xuyên luyện võ, có sức mạnh, tự tin, tự tại, thì họ sẽ chẳng cần dùng đến bạo lực. Một bằng chứng dễ thấy là trong các vụ việc gây gỗ đánh nhau, các vụ bạo lực học đường rất hiếm khi phát hiện có võ sinh nào tham gia…”.

Trong lịch sử dân tộc, tiềm năng của võ học được khai dụng rất nhiều vào thời Trần, võ đạo được điều dụng trong mọi ngành sinh hoạt xã hội, từ người có chức vụ nhỏ nhất kể cả phi tần, cung nữ cho đến các quan văn võ đều phải học để gìn giữ lãnh thổ đất nước đến khẩn hoang mở rộng bờ cõi. Đến năm 1966, Vovinam- Việt Võ Đạo được đưa vào giảng dạy tại các trường trung học phía Nam. Sau đó, võ thuật học đường nói chung và môn Vovinam- Việt Võ Đạo trong trường học nói riêng đã phải gián đoạn một thời gian khá dài, đến khi Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1076/QĐ-TTg, ngày 17/62016, về việc Phê duyệt Đề án tổng thể phát triển giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025; Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai nội dung tập thể dục buổi sáng, thể dục giữa giờ, bài võ cổ truyền trong các trường phổ thông tại văn bản số 4775/BGDĐT-CTHSSV thì võ thuật học đường được đưa trở lại vạch xuất phát.

Cũng theo Tổng thư ký Liên đoàn võ thuật thành phố Nguyễn Đình Hiếu cho rằng, nên đưa võ thuật vào trường học như là một trong các môn thể thao khác, trên cơ sở đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu của mỗi chủ thể học sinh. Do vậy, tại các trường nên thành lập các câu lạc bộ, như: CLB Cờ vua, CLB Bóng đá, CLB Bóng chuyền, CLB Điền kinh, CLB Võ thuật v.v…Qua đó, mỗi học sinh có thể chọn lựa môn thể thao theo nhu cầu, sở thích và năng khiếu của riêng mình. Đây cũng là mô hình giáo dục thể chất trong trường học mà các nước tiên tiến như Nhật, Mỹ, Pháp, Anh đang áp dụng một cách hữu hiệu. Việc đưa võ thuật, võ thuật tự vệ học đường vào trường học. Không chỉ giúp các em rèn luyện sức khỏe, mà qua hoạt động của các câu lạc bộ cũng giúp Liên đoàn võ thuật thành phố phát hiện, bồi dưỡng nhân tố triển vọng, góp phần phát triển các bộ môn võ thuật tại thành phố Cảng.

Ông Phạm Văn Phú, Giám đốc trung tâm Nghiên cứu ứng dụng tinh hoa võ thuật đề xuất một số giải pháp phát triển võ thuật học đường như:

1. Dạy võ như môn thể dục trong trường học, mỗi tuần học 2 tiết học.

2. Đưa võ thuật vào một môn thi bắt buộc trong hội khỏe phù đổng.

3. Cho học sinh tham gia biểu diễn trong các lễ hội của địa phương, nhà trường và thành phố. Đây là cách tuyên truyền phổ biến rộng rãi và hiệu quả nhất, bên cạnh đó còn là động lực giúp các em rèn luyện tốt qua những trải nghiệm biểu diễn và đến gần hơn với nhân dân.

4. Tôn vinh, động viên các võ sinh có thành tích cao trong võ thuật và biết ứng dụng đạo của người học võ vào trong học tâp và lối sống. Có thể là những món quà nhỏ nhưng đầy ý nghĩa hay những tôn vinh, biểu dương trong trường học, địa phương nơi các võ sinh sinh sống cũng là cách để các em cố gắng hơn và quảng bá đến các võ sinh khác, học tập và noi theo để đạt được thành tích như thế.

5. Mở câu lạc bộ võ thuật tại các trường để học sinh học tập chuyên sâu ngoài giờ học chính khóa. Hiện nay, câu lạc bộ võ thuật đã dần được thành lập tại nhiều trường học trên toàn thành phố, có sự tham gia của các võ sư giỏi và tâm huyết tạo nên một môi trường võ thuật chuyên nghiệp, nghiêm túc, lành mạnh cho các em rèn luyện.

Chúng ta đều biết, hiện nay xu hướng bạo lực học đường đang gia tăng gây ra những bi kịch đau lòng. Việc giáo dục đạo đức tư cách cho học sinh trong các nhà trường đang là một vấn đề lớn được đặt ra cho toàn xã hội! Nhằm góp phần giảm thiểu vấn nạn này thì võ thuật là một trong những phương tiện hữu hiệu. Đồng thời tập võ là một trong những cách rèn luyện kỹ năng sống tốt cho học sinh. Góp phần đáng kể trong việc giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ, đặc biệt là tầng lớp học sinh trong các nhà trường phổ thông.

Ngọc Minh

 


Scroll To Top